Canh tác nhà màng, nhà kính: tưới, cắt nắng, khí hậu và thu hồi nước

Nhà màng giúp người trồng làm chủ nước, phân và khí hậu quanh cây. Muốn vậy, các phần phải được thiết kế cùng nhau ngay từ đầu: nguồn nước, trạm bơm, cách chia lô tưới, cắt nắng, quạt, kệ bầu và đường thoát nước. Trang này gom những gì Đội kỹ thuật Fulis rút ra từ các nhà màng đã lắp ở Lâm Đồng và các tỉnh.

Một nhà màng trồng giá thể gồm những gì

• Bồn chứa và trạm bơm châm phân: bơm chìm có phao cấp nước vào bồn, trạm bơm hút phân theo biên chỉnh sẵn.
• Tưới: ống LDPE màu bạc và đầu nhỏ giọt bù áp 8 lít.
• Cắt nắng tự động để giảm nhiệt giữa trưa.
• Kệ đế bầu giúp nước thoát, nhà sạch, chống rêu.
• Tủ điều khiển nhà màng 4 kênh: bơm tưới, bơm chìm cấp nước bồn theo phao, đóng mở cắt nắng và quạt hút; lắp được đến 6 kênh.

Bố trí: lối đi trong nhà kính thường khoảng 80 cm, ống chính đặt phía cây, sát biên lối đi. Ống chính chích bằng ron cao su khởi thủy, chỉ cắt nhẹ lỗ bạt; gỡ bạt là kiểm tra được ống có xì không.

Chuẩn bị gì trước khi làm nhà màng

• Nguồn nước, nguồn điện, loại phân: xác định nước lấy từ hồ, giếng khoan hay mương; điện mạnh hay yếu để chọn bơm; dùng loại phân nào.
• Nước phèn, độ cứng cao: cho nước qua hai cục lọc, lọc cứng và lọc phèn, trước khi vào bồn trữ tưới.
• Đường nước mẫu: nước giếng khoan được lọc, qua phao về bồn thứ cấp thông với bồn trữ, rồi trạm châm phân kéo nước tưới theo từng lô.
• Lượng nước: một hecta nhà màng trồng rau cần khoảng 280 khối nước; công trình này dùng hai trạm bơm 4HP chạy độc lập, hỗ trợ nhau. Trạm 3HP cho nhà màng 3.000 m2 chia 2 lô, mỗi lô khoảng 5.500 que, tương đương 11 khối.

Tưới trong nhà màng: bù áp chống rỉ, chia lô và đất dốc

Tưới nhà kính bắt buộc dùng đầu nhỏ giọt bù áp chống rỉ: tắt bơm là ngưng nước, nhờ vậy lượng phân ở từng đầu tưới mới ổn định. Đầu bù áp giữ lưu lượng nhờ màng cao su và điều áp nhờ đường dẫn zích zắc.

• Trước khi bàn giao phải chạy thử bù áp chống rỉ trước khi gắn dây và cho khách xác nhận, nhất là đất dốc và ớt, cà chua giai đoạn cây con.
• Vườn công nghệ cao cần lượng tưới khác nhau trong ngày: sáng tưới ít, trưa tưới nhiều. Tủ chạy theo cảm biến nhiệt độ, độ ẩm có thể tưới thêm cử trưa từ 10 đến 14 giờ để giảm sốc nhiệt cho cây.
• Tưới nước trắng đầu sáng hoặc buổi chiều để rửa mặn và làm sạch phân trong ống, không để phân tích qua đêm cuối ống, nhất là ống dốc.

Cách chọn đầu tưới, châm phân và chỉnh EC: tưới nhỏ giọt và châm phân; đất dốc: thiết kế nhỏ giọt cho vườn ớt trên đất dốc.

Cắt nắng: khi nào cần và lắp thế nào

• Khi nào cần: mùa nắng, cây con chỉ nên nhận nắng trước 9 đến 10 giờ sáng và sau 2 đến 3 giờ chiều; cắt nắng giảm nhiệt giữa trưa, tránh cây sốc, mất nước. Đặc biệt có lợi cho cây chưa bám rễ, cây đang yếu và khi thời tiết mưa nắng thất thường.
• Loại lưới: lưới bạc cắt khoảng 70% nắng, hợp nơi hoặc tháng bức xạ cao, tránh quéo đọt, khô lá, cháy lá, cháy ngọn, cháy bông.
• Hiệu quả: có cắt nắng, nhiệt độ trong nhà màng chỉ chênh ngoài trời khoảng 1 đến 2 độ; ngày mát còn ít hơn hoặc bằng nhau.
• Cơ cấu: lưới khẩu độ 3 m chạy motor giảm tốc, mỗi nhà một motor riêng để chỉnh theo giai đoạn trồng. Nhà khoảng 1.500 m2 chỉ cần một motor chạy xích, cuộn rô lô kéo cáp qua tời, kéo hết bạt khổ 33 m trong 1 đến 2 phút.
• Bảo vệ và điều khiển: motor có 2 cấp bảo vệ, relay trong motor và hẹn giờ kéo trên công tắc tự động; chạy được theo biên nhiệt độ. Công tắc đơn giản cũng chạy được, nhưng tủ điều khiển hẹn giờ linh hoạt và chạy theo ngưỡng cảm biến.

Nhiệt độ, độ ẩm và quạt trong nhà màng

Bộ điều khiển có biểu đồ nhiệt độ, độ ẩm giúp kỹ thuật thử phân, quy trình, giống và điều chỉnh theo mùa; dựa trên biên nhiệt độ, độ ẩm để lên liệu trình phun thuốc sinh học, hóa học hợp lý cho cây con và cây lớn.

Tủ điều khiển nhà màng làm được gì

• Điều khiển bơm tưới, bơm phao cấp nước bồn, van tưới, van hút phân, cắt nắng từng nhà và quạt; mỗi kênh có chế độ tự động hoặc tay.
• Chạy online qua wifi, offline hoặc tắt; bơm mất nước thì tủ tự tắt bơm sau thời gian cài đặt và báo về điện thoại.
• Có đồng hồ volt, ampe để biết tình trạng điện; khởi động từ cho bơm, relay 24V cho phao, cầu chì, cắt sét, chống chập cháy, quá tải.
• Quy mô lớn: tủ 3 bơm cho 20 van điện từ, gồm 3 van hút phân và bơm khuấy, dùng cho gần 2 ha nhà màng. Có tủ 3 pha chạy điện mặt trời cho 3 van, 2 kênh hút phân, bơm phao và 3 motor cắt nắng.

Kệ bầu và thu hồi nước

• Vì sao nên kê bầu cao: nhà màng tận dụng độ dốc tự nhiên và giàn sắt kê bầu cao để nước tự chảy về hệ thống thu hồi, vườn sạch, không rêu, dễ vệ sinh sau mỗi vụ.
• Làm kệ: đế kê bằng khung sắt, đi luôn dây LDPE và gắn bộ áp lên đế cho gọn; trung bình một cây sắt 6 m làm được 3 đến 4 phần đỡ. Kệ tự làm: sắt vuông 14 dày 1,4 ly, chân xòe khoảng 100 độ, mỗi mét một cặp chân, trên dùng thanh nẹp máng zigzag dày 1,4 ly.
• Dùng lâu dài: khung chân chữ U sau này lật ngược, lót bạt HDPE và đổ giá thể thành hàng băng để trồng ớt chuông, rau màu.
• Máng thu hồi: bạt HDPE 3 zem bấm khuy, móc treo, chỉnh độ cao móc để tạo dốc, bền trên 5 năm; cuối máng đưa ống 27 xuống ống chính phi 114, làm ống 42 thì thoát nhiều hơn. Kiểu rãnh: đào rãnh sâu dưới bầu, cuối rãnh ở chỗ thấp nhất, ống khoảng 114 về hồ thu hồi.
• Lỗi hay gặp: kệ thu hồi thiếu độ dốc và lỗ thoát làm nước chảy chậm, không xịt rửa sẽ đóng rong, nhất là khi dùng nhiều phân đơn.
• Dùng lại nước: nước tưới dư từ bầu có thể làm phân bón cho rau ăn lá trồng ngoài trời hoặc tưới cà phê.

Cây trồng trong nhà màng: kinh nghiệm từ vườn đã lắp

Giá thể hay trồng đất? Trồng giá thể ưu việt hơn vì người trồng làm chủ được quy trình. Trồng đất trong nhà màng đa dạng cây, giảm khá nhiều chi phí đầu vào và dễ ra sản phẩm sạch nếu làm chủ vi sinh, phân bón để hạn chế nấm bệnh.

Công trình nhà màng Fulis đã lắp

• Hai vườn dốc 7.200 và 5.200 m2 ớt chuông, cà chua: cao độ lệch nhau ít nhất 5 m; một trạm 3HP 5 vòi hút độc lập, chỉnh EC riêng từng vườn.
• Nhà màng ớt chuông 9.000 m2 trồng giá thể: một trạm 3 vòi hút tưới 3 khu, chia 3 lô van điện từ, chạy lần lượt để giảm chi phí hạ tầng.
• Nhà màng 2,2 ha vừa cây mẹ vừa ươm giống: 2 bơm 3HP cấp cho 11 van điện từ phi 60, áp 3 đến 3,2 kg/cm2 tại béc.
• Vườn 1.500 m2 khoảng 6.300 cây: trạm 3 vòi hút phân có van tiết lưu, lưu lượng kế, lọc phân đầu vào, lọc đĩa và bơm 3HP chừa sẵn để mở rộng.
• Ớt chuông nhà màng một mái: lưới cắt nắng, trạm châm phân tự động 3 kênh, que nhỏ giọt bù áp, tủ điều khiển điện mặt trời 3 pha.

Sau khi lắp, Fulis quay lại vườn xem cây và căng chỉnh lại áp trạm bơm khi cây chuẩn bị sang giai đoạn mới.